Altruizm reciprokalny
reciprocal altruism
Forma kooperacji między niespokrewnionymi osobnikami, w której jedno zwierzę ponosi krótkoterminowy koszt na rzecz drugiego, oczekując przyszłej wzajemności. Mechanizm opisany przez Roberta Triversa w 1971 roku.
Jak działa altruizm reciprokalny?
W odróżnieniu od selekcji krewniaczej, altruizm reciprokalny nie wymaga pokrewieństwa między osobnikami. Kluczowym warunkiem jest powtarzalność interakcji — zwierzęta muszą spotykać się wielokrotnie, aby „pamiętać” kto pomógł, a kto oszukał.
Model ten zakłada trzy warunki: koszt udzielenia pomocy musi być niższy niż korzyść odbiorcy, osobniki muszą się rozpoznawać, a oszuści (ci, którzy biorą, ale nie odwzajemniają) muszą ponosić konsekwencje — np. przez wykluczenie z przyszłych interakcji.
Klasycznym przykładem są nietoperze wampiry (Desmodus rotundus), które dzielą się krwią z głodnymi osobnikami w kolonii — ale odmawiają pomocy tym, którzy wcześniej nie odwzajemnili przysługi.
- Dzielenie się krwią u nietoperzy wampirów
- Wzajemne czyszczenie u naczelnych (grooming)
- Kooperacyjne polowanie u szympansów
- Ostrzeganie przed drapieżnikami u ptaków
- Wymaga wielokrotnych spotkań tych samych osobników
- Osobniki muszą się rozpoznawać indywidualnie
- Oszuści są karani wykluczeniem (strategia TFT)
- Koszt pomocy < korzyść dla odbiorcy
Trivers, 1971
“Natural selection should favor the evolution of altruistic behavior when the recipient is likely to reciprocate at a later date, provided that the cost to the altruist is less than the benefit to the recipient.”